banner

Friday, 19 April
27 January 2017 | 20:25

საქართველოს ენერგოუსაფრთხოების ეფექტური სტრატეგია ჭირდება

საქართველოს ენერგოუსაფრთხოების ეფექტური სტრატეგია ჭირდება

საქართველოში ენერგიის მოხმარების ზრდადი ტემპის კვალობაზე დღითიდღე უფრო აუცილებელი ხდება ეფექტური ენერგოუსაფრთხოების სტრატეგიის შემუშავება. პირველ გრაფიკზე გამოსახულია საქართველოში წლების მიხედვით სხავდასხავა ენერგო რესურსების გამოყენებით  გენერირებული ენერგიის საბოლოო მოხმარება. „საერთაშორისო ენერგეტიკული სააგენტოს“ მონეცემებზე დაყრდნობით შეგვიძლია ვთქვათ, რომ საქართველოს მიერ მოხმარებული ენერგიის ზრდადი ტენდენცია  აღემატება ევროკავშირისა და, მთლიანად, მსოფლიოს მიერ მოხმარებული ენერგიის ზრდის ტემპს. პირველი და მეორე გრაფიკიბის ანალიზით, ჩანს რომ 1999 წლიდან 2014 წლამდე მსოფლიოს მიერ ენერგიის მთლიანი მოხმარება დაახლოებით 40 %-ით გაიზარდა, მაშინ როდესაც საქართველოსთვის ეს მაჩვენებელი თითქმის 100%-ია.

გრაფიკი #1

გრაფიკი #2

განვითარებად ქვეყნებში ენერგიაზე მოთხოვნის ზრდას პროგნოზირებს „საერთაშორისო ენერგეტიკული სააგენტო“ (IEA). ასევე, აშშ-ს „ენერგეტიკის ინფორმაციული ადმინისტრაციის“ (EIA) პროგნოზით განვითარებადი სამყაროს ენერგო მოხმარება 2016 წელთან შედარებით 2020 წლისთვის დაახლოებით 20.5 %-ით, 2030 წლისთვის 45%-ით,  ხოლო  2050 წლისთვის 51%-ით გაიზრდება. მსგავსი პროგნოზის განვრცობა საქართველოზეც შესაძლებელია, რადგან საქართველოც განვითარებადი ქვეყნების რიგშია, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველო სხვადასხვა ეკონომიკურ-სოციალური მაჩვენებლების მიხედვით განსხვავდება განვითარებადი და ე.წ. ახალინდუსტრიული ქვეყნებისგან. საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტროს ვარაუდით ენერგომოხმარება 2026 წლისთის 44-90 %-ით გაიზრდება. თუმცა, აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ არსებობს ამ ვარაუდში ეჭვის შეტანის რელევანტური საფუძველი, ვინაიდან ენერგეტიკის სამინისტროს მიერ გაკეთებული პროგნოზი ეფუძვნება მხოლოდ ერთი, 2014 წლის ენერგობალანს. ერთი წლის საბაზისო მონაცემები კი საკმარისი არ არის ენერგობაზრის ტენდენციების  პროგნოზირებისთვის. 

ინფორმაციის სამივე (საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტრო, „EIA“ და „IEA” ) წყარო საქართველოში ენერგო მოხმარების სოლიდურ ზრდას გვისახავს. კითვაზე პასუხი, თუ როგორ გაუმკლავდება საქართველოს ენერგო სისტემა თბო თუ ელექტროენერგიაზე გაზრდილ მოთხოვნას, ნაწილობრივ გაურკვეველია, ანუ ჩვენ არ გვაქვს რელევანტური ენერგო უსაფრთხოების სტრატეგია, რომელიც მოახდენდა სამომავლო ენერგო გამოწვევების ეფექტურ და მაქსიმალურად ზუსტ შეფასებას. სამომავლო ენერგო უსაფრთხოებისთვის ვიმედოვნებთ სოლიდურ ინვესტიციებს ჰირდო სექტორში, ასევე „სამგორის გაზსაცავის“ მშენებლობას 2020 წლისთვის და სხვა ენერგოპროექტების განხორციელებას,  თუმცა აუცილებელია ყველა ეს პერსპექტივები და გამოწვევები მაქსიმარულად ზუსტად იქნას შეფასებული და დათვლილი ეფექური საორიენტაციო ენერგოპოლიტიკისთვის.    

ევროკავშირში მოხმარებული ენერგიის 50%-ზე მეტი იმპორტირებულია. ევროკავშირი, ისევე როგორც საქართველო, თითქმის მთლიანად არის დამოკიდბული ნავთობპროდუქტების იმპორტზე, თუ ჩვენს მიერ მოხმარებული ნავთობპროდუქტების 100% იმპორტირებულია, ევროკავშირის შემთხვევაში ეს მაჩვენებელი საშუალოდ 90%-ია. შესაბამისად, შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ევროკავშირი, ისევე როგორც საქართველო, ჯერჯერობით არ არის ენერგოდამოუკიდებელი. ამიტომაც, მსგავსი ენერგობალანსის მქონე ქვეყნებისა თუ გაერთიანებისთვის სტრატეგიულად მნიშვნელოვანია ეფექტური ენერგოსტრატეგიის ქონა. ევროკავშირის წინაშე არსებული ენერგოსაფრთხეების საპასუხოდ ევროკომისიის ეგიდით 2014 წელს შემუშავდა უსაფრთხოების გეგმა, რომელიც გულისხმობს ენერგო ბაზრის მიმდინარე და სამომავლო გამოწვევების ადეკვატურ ასახვას, შეფასებასა და ამ საფრთხეების საპასუხო სამოქმედო გეგმების შემუშავებას. მაგალითად, ევროპულ ენერგოუსაფრთხოების სტრატეგიულ დოკუმენტში ასახულია სიმულაციური ტესტები, რომლებიც აფასებენ იმ ზარალსა თუ საფრთხეებს რომელთა წინაშეც შესაძლოა ევროკავშირის ქვეყნები აღმოჩნდნენ ენერგოუსაფრთხოებისთვის სარისკო კრიზისული სიტუაციების დროს. რუსეთიდან მომავალი გაზის ნაკადის სხვადასხვა მოცულობის შეფერხების სიმულაციებმა ევროკავშირის ენერგო სტრატეგიაზე მომუშავე ექსპერტებს საშუალება მისცა შეეფასებინათ მსგავსი საფრთხეების ნეგატიური შედეგების მასშტაბები. ვეროკავშირის ენერგო სტრატეგია ასევე შემუშავებულია მოკლე, საშუალო და გრძელვადიანი პერიოდებისთვის, საქართველოს ენერგეტიკული სტრატეგიის დოკუმენტში კი, სამწუხაროდ, მსგავსი პერიოდული დიფერენცირება ძნელად შესამჩნევია. მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოსთან შედარებით ევროკავშირს გაცილებით დიდი ადამიანური, ფინანსური და, ასევე, სტატისტიკური რესურსი გააჩნია, აუცილებელია, რომ  ჩვენი ქვეყნის ენერგოუსაფრთხოების დოკუმენტი, მინიმუმ, რისკის მართვის პრაკტიკას მოიცავდეს.         

საქართველოში ჯერჯერობით არ არსებობს ჩამოყალიბებული მეთოდოლოგია ენერგოუსაფრთხოების რისკების შესაფასებლად. ენერგობაზრის მონაწილეების შესახებ სტატისტიკური ინფორმაციის სიმწირე პრობლემებს უქმნის ენერგეტიკის სამინისტროს ანალიტიკურ გუნდს, რომელიც ენერგოპროცესების ანალიზსა და გძელვადიან დაგეგმვას ახორციელებს, რისთვისაც  ძირითადად გამოიყენება წრფივიპროგრამირებისადაოპტიმიზაციისმოდელი, სახელწოდებით: „MARKAL-საქართველო“. 2015 წელს  USAID-ისფინანსურიმხარდაჭერით განხორციელდა „MARKAL-საქართველო“  პროგრამის ერთ-ერთი ეტაპი, რომელიც მხოლოდ 2014 წლის მონაცემებს ეყრდნობოდა. კვლევის შედეგად მიღებულ ენერგომოხმარების ზრდის პროგრნოზი ასახულია 2016-2025 წლების საქართველოს  ენერგეტიკულ სტრატეგიაში. ენერგეტიკის სამინისტროს ანალიტიკური დეპარტამენტის (რომელიც უშუალოდ მუშაობს „MARKAL-საქართველოს“ პროგრამაზე) მთავარ სპეციალისტთან, ანა გოგორელიანთან საუბრისას გაირკვა რომ სტატისტიკურ მონაცემთა დეფიციტი დამაბრკოლებელი ფაქტორია პროგრამის უფრო ეფექტურად განხორციელებისთის. თუმცა, ჩვენდა სასიხარულოდ, აქვე უდნა აღინიშნოს, რომ არსებობს  ევროკავშირისდირექტივა, რომლის მოთხოვნის შესაბამისად  საქართველოსსტატისტიკისეროვნულისამსახური გააუმჯობესებს  საერთაშორისოსტანდარტებისშესაბამისყოველწლიურიენერგეტიკულიბალანსისმომზადებას. ეს კი ენერგო ბაზრის მოკლე და გრძელვადიანი ტენდენციების შესაფასებლად აუცილებელ საბაზისო სტატისტიკურ მონაცმეთა ბაზას შექმნის.   

ამავე რესპოდენტმა, ასევე, ხაზი გაუსვა პროგრამასთან დაკავშირებული ხარჯების სოლიდურ მოცულობებს.  მაშინ, როდესაც არსებობს საერთაშორისოდ აღიარებული რიცხობრივი მოდელი „MARKAL” და, ამავე დროს, ჩვენ უკვე გვაქვს ამ მოდელის გამოყენების პრაქტიკა, ვფიქრობ, რომ სახელმწიფოსგან საჭიროა მეტი დაფინანსება მსგავსი პროგრამების განვითარებისთვის, ვინაიდან გვქონდეს ენერგო სექტორში რისკების შეფასებისა თუ პროგნოზირების გაუმჯობესებული მოდელები.     

სამომავლო „ენერგოგამოწვევების“ გარდა გვაქვს მიმდინარე ენერგოსისტემის გამოწვევები. ჩვენი ენერგო სისტემის სასახელოდ ვერ ვახსენებთ ელექტროენერგიის ბაზრის მონოპოლიზირებულ სტატუს-კვოს, იქნება ეს ელექტროენერგიის გენერირების, გადაცემისა თუ დისტრიბუციის დონეზე. სამწუხაროდ, სახარბიელოს ვერ ვუწოდებთ ბუნებრივი აირის ბაზრის მიმდინარე მდგომარეობასაც, ვინაიდან ვერ ვახდენთ ბუნებრივი აირის მომწოდებელთა დივერსიფიკაციას, ქვეყანა, თითქმის უალტერნატივოს სტატუსით წარდგება ხოლმე როგორც „გაზრპომის“ ასევე „სოკარის“ პირობების წინაშე. მსგავსი, არასახარბიელო მდგომარეობის შედეგი იყო რამდენიმე დღის წინ „გაზპრომთან’ გაფორმებული ახალი ხელშეკრულება, რომლის „გრიფით საიდუმლოს“ სტატუსის მიუხედავად შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ ახალი ხელშეკრულების პირობები ერთმნიშვნელოვნად წამგებიანია საქართველოსთვის. გარდა წმინდა ფინანსური საკითხისა, ამავე ხელშეკრულებამ ეჭვქვეშ დააყენა ენერგეტიკის სამინისტროს მიერ შემუშავებული 2016-2025 წლების საქართველოს ენერგეტიკული სტრატეგიით გათვალისწინებული ტარიფის გამჭვირვალობის პრინციპი. ამავე სტრატეგიით გათვალისწინებული იყო, რომ ენერგო პოლიტიკა თანხვედრაში უნდა მოსულიყო „საქართველოს ეროვნული უსაფრთხოების კონცეფციასთან“, „გაზპრომთან“ გაფორმებული ხელშეკრულება კი მსგავსი თანხვედრისა თუ შესაბამისობის ტენდენციას არ ასახავს.

 მიუხედავად იმისა, რომბოლო წლების განმავლობაში  რუსული გაზი საქართველოს, ძირითადად, გვიანი შემოდგომისა და ზამთრის პერიოდში ჭირდება, ჩვენ ჯერჯერობით ვერ ვახერხებთ „გაზპრომის“ გაზზე უარის თქმას. ქვეყანას, რომელიც ერთადერთია რეგიონში, სადაც გაზსაცავი არ არსებობს და, ამავე დროს, ახასიათებს ბუნებრივი აირის მოხმარების მკვეთრად გამოხატული სეზუნურობა, შეუძლებელია ბუნებრივი აირის მსხვილი მომწოდებლის მანიპულირების ობიექტი არ გახდეს. გაცილებით ადრე უნდა გვქონოდა გაზსაცავის პროექტი, თუმცა, ჩვენდა სასიხარულოდ უნდა ითქვას, რომ 2020 წლისთვის, როგორც ენერგეტიკის სამინისტრო გეგმავს, საქართველოს ექნება „სამგორის“ გაზსაცავი, სადაც, დაახლოებით, მთლიანი წლიური მოხმარების 15 %-ის  დარეზერვება იქნება შესაძლებელი. თუმცა, 2020 წლისთვისგაზრდილი საპროგნოზო მოხმარების შედეგად „სამგორის გაზსაცავის” მიერ დარეზერვებული ბუნებრივი აირის წილი მთლიან წლიურ ენერგომოხმარებაში, სავარაუდოდ, შემცირდება. მომავალში გაზრდილი ენერგომოხმარების შედეგად  გაიზრდება ენერგიაზე მოთხოვნის სეზონური ცვლილების მასშტაბებიც, რომელიც სეზუნურ რისკებს კიდევ უფრო სახიფათოს გახდის საქართველოს ენერგობაზრის სტაბილურობის შენარჩუნებისთვის. შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ „სამგორის გაზსაცავის“ პროექტის განსახორციელბლად  ფინანანსური რესურსები მოძიებული არ არის და ეს პროექტი ისევ პროექტირების ფაზაშია, საჭიროა, რომ უკვე განიხილებოდეს და იგეგმებოდეს სხვა დამატებითი გაზსაცავის პროექტი თუ პროექტები.

მისასალმებელია ჰიდროსექტორში განხორციელებული ინვესტიციების მოცულობები და ასევე ის ღონისძიებები, რასაც მთავრობა ატარებს ამ სექტორში ინვესიტიციების მოსაზიდად. „საქართველოს ენერგეტიკის განვითარების ფონდის” მიერ გავრცელებული ინფორმაციით „ნამახვანისჰესებისკასკადის“მშენებლობა-ოპერირება-ფლობისთვისგამოცხადებულ კონკურსში ნორვეგიულმა კომპანიამ „CLEAN ENERGY“-მ გაიმარჯვა. ამავე კომპანიის მენეჯმენტის განცხადებით, პროექტი 5 წელიწადში დასრულდება და მისი დადგმული სიმძლავრე 436 მეგავატი იქნება რაც საქართველოში ჰესების მთლიანი დადგმული სიმძლავრის  13 %-ია. ამ კასკადის წლიური გამომუშავება 1.5-1.6 მილიარდი კილოვატ/საათი იქება, რაც საკმარისია იმისთვის, რომ ელექტროენერგიაზე ადგილობრივი მოთხოვნა შიდა რესურსების გამოყენებით 100 პროცენტით დაკმაყოფილდეს. თუმცა, სეზუნური რისკების სრულად აღმოსაფხვრელად   ამ სექტორში განხორციელებული ინვესტიციები და ამის შედეგად გაზრდილი ჰიდროსექტორის სიმძლავრეები  ვერ იქონიებს გადამწყვეტ მნიშვნელობას, ვინაიდან საქართველოს მდინარეების წყალუხვობა თავისთავად სეზონურია. სეზონურობა არის ერთ-ერთი მთავარი არგუმენტი იმისა, თუ რატომ უნდა ქონდეს საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტროს ენერგო სექტორის წინაშე არსებული რისკების მაქსიმარულად ზუსტი ანალიზი.

ჰირდოსექტორის განვითარების გზით საქართველოს შეუძლია ადგილობრივ თუ უცხოურ მრეწველობას, სოფლის მეურნეობის სექტორს და მთლიანად ეკონომიკას შესთავაზოს მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე იაფი, სხვა კლასიკურ ენერგორესურსებთან შედარებით ეკოლოგიურად სუფთა და, ამავე დროს, განახლებადი ჰიდროელექტროენერგია. თუმცა, მსგავსი ეკონომიკური კონცეფციის რეალური შემუშავება და სამოქმედო გეგმის დასახვა მხოლოდ მას შემდეგ შეგვეძლება, როცა გვექნება ენერგოუსაფრთხოების ეფექტური სტრატეგია.   

 

ავტორი: მირიან ეჯიბია (ISET-ის მაგისტრი)

    

 

Read
5453
Send mail

RELATED STORIES

მიწისქვეშა გაზსაცავის მშენებლობა 2021 წელს დასრულდება

მიწისქვეშა გაზსაცავის მშენებლობა 2021 წელს დასრულდება

გაზსაცავის მშენებლობის პროექტის ფარგლებში მიმდინარეობს წინასაკვალიფიკაციო პროცესი, ანუ ეტაპი, რომლის წარმატებით გავლის შემდეგ კომპანიებს ტენდერში მონაწილეობის უფლება ექნებათ. არსებული ინფორმაციით საკვალიფიკაციო პროცესში უკვე 8 კომპანიამ მიიღო მონაწილეობა.

25 December 2017 | 15:52 Transport and Logistics Detailed

BLOG

„კაპიტალი განსაზღვრავს წარმოებით ურთიერთობებს,“ – კარლ მარქსის ამ ზეცნობილი ფრაზით გილოცავთ კაპიტალიზმის კრიტიკოსებს თქვენი კერპის 200 წლის იუბილეს, და მსურს განვავრცო, რომ იდეოლოგიური განსხვავების მიუხედავად, არა თუ ვეთანხმები, მეტიც, მიმაჩნია, რომ სწორედ კაპიტალი უდევს საფუძვლად არა მხოლოდ წარმოებით, არამედ ნებისმიერი სახის ურთიერთობას სოციუმში, რომელიც პროგრესსა და განვითარებაზეა ორიენტირებული.

2019 წლამდე გადადოს საპენსიო რეფორმის დაწყება და მოამზადოს წინაპირობები კონსერვატიული (და არა სოციალურ-ლიბერალური) მოდელის შემოღებისთვის, იმ დათქმით, რომ დაგროვებითი და საბაზისო პენსიების სქემები ყოველთვის ერთმანეთის პარალელურად იარსებებს

ახალქალაქს მორიგი დაგეგმილი ტრენინგის ფარგლებში ვესტუმრეთ. ამ ნაყოფიერ მიწაზე მშრომელი ფერმერები ცხოვრობენ. სწორედ აქ მოდის ქართულ ბაზარზე არსებული კარტოფილის, ბოსტნეულისა და მარცვლეულის დიდი ნაწილი. ბოლო პერიოდში ჩვენ მიერ ჩატარებული ტრენინგებიდან ეს შეხვედრა ყველაზე ინტერაქციული აღმოჩნდა. გამაკვირვა მათმა ცხოველმა ინტერესმა სიახლისადმი. ისინი მაქსიმალურად ცდილობდნენ მათთვის საინტერესო საკითხზე მიეღოთ რაც შეიძლება მეტი ინფორმაცია.

გასულ კვირას მაკედონიაში ნაციონალისტურად განწყობილ ადამიანთა ჯგუფი შეიჭრა პარლამენტში. 200-კაციანი ბრბო, რომელთა შორისნიღბიანი მამაკაცები იყვნენ, სასტიკად გაუსწორდაწამყვანი მაკედონიური ოპოზიციურიპარტიის და ეთნიკური ალბანელების პარტიის ლიდერებს, მათ შორის ქალბატონს. ეს ორი პარტია აპირებდა ახალი უმრავლების შექმნას მაკედონიის პარლამენტში, რომლის სპიკერად ეთნიკურად ალბანელი პოლიტიკოსი აირჩიეს. პარლამენტში შეჭრილები, რომლებიც ქვეყნის ყოფილი პრემიერ-მინისტრისმომხრეები იყვნენ, ამ ფაქტის ასეთი სისხლიანი გზით ჩაშლას ცდილობდნენ.

დღეს ქართულმეტყველებაში, ალბათ, 7000 სიტყვაზე მეტი არ გამოიყენება, ბარბარიზმებმა კი, რასაც წლებია ვაგროვებ, 1600-ს გადააჭარბა.

კონფლიქტის დაწყებიდან მეექვსე წელს ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა ჩაურევლობის პოლიტიკა დაარღვია და ასადის რეჟიმის წინააღმდეგ იერიში პირველად 7 აპრილს, გამთენიისას მიიტანა.

ესტონური წარმატებული პოტიკის მაგალითების მოძიება შესაძლებელია თითქმის ნებისმიერ სფეროში, დაწყებული სახელმწიფო მმართველობიდან, დამთავრებული განათლების პოლიტიკით.

უცხო ქვეყნების კანონებისა თუ რეფორმების კოპირება განვითარების ერთი-ერთი პოპულარული და საქართველოშიც ხშირად გამოყენებადი რეცეპტია. ლოგიკა მარტივია - „საჭირო არ არის ველოსიპედის ახლიდან გამოგონება“. თუმცა, ეს მიდგომა ხშირად არ ამართლებს.

ევროკავშირთან სავაჭრო სივრცის გაფართოების შედეგად ყველა მოსალოდნელი დადებით ეფექტი მიიღწევა გრძელვადიან პერიოდში (5-10 წელიწადი), ხოლო ხარჯების გაღება გვიწევს დღეს, რათა შესაბამისობაში მოვიდეთ ევროკავშირის კანონმდებლობასთანდა საბაზრო მოთხოვნებთან. ისედაც დაძაბულ სოციალურ და პოლიტიკურ ფონზე ამან შესაძლოა საფრთხე შეუქმნას რეფორმების წარმატებით განხორციელებას. შესაბამისად, დაახლოების პროცესი უნდა იყოს თანმიმდევრული და პრიორიტეტები გათვლილი ისე, რომ ბიზნესს ჰქონდეს ზრდის სტიმული; ასევე, მნიშვნელოვანია ექსპორტზე ორიენტირებული დარგების კონკურენტუნარიანობის ამაღლება წახალისდეს. მეორე მხრივ, საქართველოში ევროკავშირის სტანდარტების დანერგვა მეწარმეობასა და ზოგადად ქვეყნის საინვესტიციო სივრცეში პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოზიდვას და ევროპულ ბაზარზე წვდომას ხელს შეუწყობს. DCFTA-ს სარგებლის სრულად ასათვისებლად, ასევე, აუცილებელია სამუშაო ძალის ბაზრის ცვლილება, რომელიც ამჟამად თავმოყრილია ძირითადად დაბალმწარმოებლურ დარგებში.

მე ძალიან კარგად არ ვიცნობ მაგამედ სარიევს. მაქსიმუმ ორჯერ შევხვედრივარ, პირველად მარნეულში და მეორედ ერთი კვირის წინ გარდაბნის მუნიციპალიტეტში ამჯერადაც ევროკავშირთან სავაჭრო ხელშეკრულების (DCFTA) შესაძლებლობების შესახებ ტრეინინგზე. მაგამედი არც ოლიმპიური ჩემპიონია და მისი ფოტოები არც საჯარო თავშეყრის ადგილებშია გამოფენილი, თუმცა ის რომ საუკეთესო მოქალაქეა, ამ ფაქტს წყალი არ გაუვა!

განვითარების ერთი-ერთი პოპულარული რეცეპტი, რომელსაც საქართველოშიც ხშირად მივმართავთ, უცხო ქვეყნების კანონებისა თუ რეფორმების კოპირებას გულისხმობს. ლოგიკა მარტივია - „საჭირო არ არის ველოსიპედის ახლიდან გამოგონება“. სამწუხაროდ, ეს მიდგომა რიგ შემთხვევაში არ ამართლებს. ვაშლი და ფორთოხალი ორივე მრგვალია და ორივე ხილია, მაგრამ აღნიშნული საერთო მახასიათებლები არ იძლევა საფუძველს გავაკეთოთ დაშვება, რომ მათი ხეები ერთი და იმავე გარემო-პირობებში და ერთნაირი მოვლის მეთოდებით ხარობს.

კეთილდღეობის ეკონომიკის ერთ-ერთი პრინციპია, რომ ზოგიერთ გადასახადს შესაძლოა უკუგავლენა ჰქონდეს ინდივიდების მოტივაციაზე- შექმნან დოვლათი. თუმცა, თუ გადასახადებიდან მიღებული თანხა საკმარისი არ არის ხარისხიანი ინფრასტრუქტურისა და საჯარო სერვისების დასაფინანსებლად, ამანაც შეიძლება დააზარალოს ეკონომიკა.

ინსტიტუტების განვითარებას არა მარტო პროფესიონალების, პოლიტიკური და ეკონომიკური ელიტების სწორად მიმართული შრომა და გადაწყვეტილებები, არამედ მოსახლეობის დამოკიდებულებებისა და ფასეულობების შეცვლაც სჭირდება.

ფერმერებთან ჩვენი შეხვედრის დროს სულიად მოულოდნელად აღმოვაჩინეთ მსმენელებს შორის ორი “თინეიჯერი” ბიჭი; მომავალი ფერმერები მამასთან ერთად გამალებით იწერდნენ პრეზენტაციის დროს მიწოდებულ ყველა ინფორმაციას თაფლის წარმოების არსებული შესაძლებლობების, პრობლემებისა და გამოწვევების შესახებ.

მას შემდეგ, რაც საქართველომ დამოუკიდებლობა მოიპოვა, მთავრობები, პოლიტიკური პარტიები, ექსპერტები, თუ იდეოლოგები გვპირდებიან საქართველოს ეკონომიკურ გაბრწყინებას, რეცეპტად კი ბორჯომის გაყიდვიდან დაწყებული დაბალი გადასახადებით დამთავრებული არაერთ იდეას თუ თეორიას ასახელებენ. ასე გრძელდება 25 წელია და, მართალია, 90-იანი წლების სიდუჭირიდან მოსახლეობის დიდი ნაწილი გამოვიდა, გაბრწყინებამდე ჯერ კიდევ ბევრი გვიკლია.

გუგენჰაიმში აგნეს მარტინმა, MoMA-ს თანამედროვე ხელოვნების ფილიალმა (PS1) ნიუ-იორკში, ჩიკაგოს ხელოვნების ინსტიტუტმა და ჩიკაგოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმმა კიდევ ერთხელ დამარწმუნა, რომ არ არსებობს გამოხატვის უღირსი საგნები, აღქმები, მოვლენები თუ ამ მოვლენების ინტერპრეტაციები.

სამი წლის წინ ამერიკელმა ჟურნალისტმა ენ ბერნარდმა National Geographic-ისთვის მომზადებულ რეპორტაჟში შემდეგი სიტყვები დაწერა: „თუ დაეცემა დამასკო, დაეცემა სირიაც.“ ომის დაწყებიდან, თითქმის, ექვსი წლის თავზე პრეზიდენტ ბაშარ ალ-ასადის ციტადელად ქცეული სირიის დედაქალაქი გადარჩა, ხოლო ალეპომ, სიდიდით მეორე უძველესმა ქალაქმა და ომამდელი სირიის ბიზნესცენტრმა, დაცემა 2012 წლიდან (სამოქალაქო ომის დაწყებიდან ერთ წელიწადში) დაიწყო, თუმცა, მაინც ბევრს გაუძლო გარდა რუსეთის ავიაიერიშისა.

ციდან ალბათ ყველაზე კარგად ჩანს გერმანული რაციონალიზმი, მიწის და განახლებადი ენერგიიის ათვისება (გუშინ მხოლოდ მიუნხენიდან ფრანკფურტამდე მგზავრობისას 500-ზე მეტი ქარის წისქვილი დავთვალე), ტყის ფართობების და სასოფლო-სამეურნეო სავარგულების ეს რაღაც განსხვავებული სიმეტრიით მონაცვლეობა და, მთლიანობაში, ეს განსხვავებულად დავარცხნილი რელიეფი.

გაძვირებული საიმპორტო ავტომობილების ფასი (გამოწვეული აქციზის ზრდით), სავარაუდოდ, გაახანგრძლივებს საქართველოში არსებული ავტომობილების „ექსპლუატაციის“ ვადას. შესაბამისად, ტექნიკური შემოწმების შემოღების ვადებისა და პირობების გაურკვევლობის პირობებში, შესაძლოა, ტექნიკურად არც ისე სახარბიელო მგომარეობაში მყოფმა ქართულმა ავტოპარკმა გაიხანგრძლივოს მავნე აირებისა და უსიამოვნო ინდუსტრიული ხმების „გამობოლქვის“ პერიოდი.

В шестидесятые годы прошлого века Ферруччо получил от продажи тракторов бόльший доход, чем планировалось, и исполнил свою мечту: поставил в свой гараж новенькую «феррари». Вторая часть этой истории намного интереснее. «Феррари» не оправдала ожиданий Ферруччо. Ферруччо, не раздумывая, явился прямо к Энцо Феррари, чтобы обсудить недостатки машины, он высказал свое мнение и предложил помощь в решении проблем...

გასული საუკუნის სამოციან წლებში ფერუჩომ ტრაქტორების გაყიდვით დაგეგმილზე მეტი შემოსავალი მიიღო და ოცნებაც აისრულა: საკუთარ ფარეხში ახალთახალი «ფერარი» დააყენა. ამ ისტორიის მეორე ნაწილი გაცილებით საინტერესოა.

სადღეგრძელოებზე ჩემმა ბლოგმა იმაზე გაცილებით მეტი ვნებები და კონტრასტული რეაქციები გამოიწვია, ვიდრე ველოდი: მკვეთრად უარყოფითი ძირითადად უფროსი თაობის მხრიდან და მკვეთრად დადებითი ახალგაზრდა და საშუალო ასაკის ხალხის მხრიდან. მკვეთრად უარყოფითი დამოკიდებულების მქონე ადამიანებმა დაიწყეს პირადად ჩემი და ჩემი ქართველობის ლანძღვა კომენტარებში თუ პირად მიმოწერაში, ხოლო მკვეთრად დადებითი დამოკიდებულების მქონე ადამიანებმა -- ჩემი ქება მაღალი მოქალაქეობრივი თვითშეგნების გამო, რამაც გადამაწყვეტინა მეთქვა (ამჯერად უკვე საბოლოოდ), რატომ არ ვეთანხმები არცერთ მხარეს. როცა ვნებები დუღს, როგორც ამბობენ, ჭეშმარიტება ორთქლდება (არა, იმის თქმა არ მინდა, რომ მე ვიცი ჭეშმარიტება).

ბოლო შვიდი წელია ქართულ სუფრაზე არ ვყოფილვარ, სანამ გუშინ ძირითადად ახალგაზრდებისგან შემდგარ ჯგუფთან ერთად არწივის ხეობაში და ხორნაბუჯზე ლაშქრობის შემდეგ ერთ რესტორანში მათთან ერთად არ აღმოვჩნდი. მოკლედ, ამ ადამიანების ასაკმა და განათლებამ მაფიქრებინა, რომ ეს ხალხი არ დალევდა იმ სადღეგრძელოებს, რის გამოც ქართულ სუფრებს გავურბივარ. მოლოდინი არ გამართლდა. ამ სუფრაზეც შეისვა „საქართველოს გაუმარჯოს”, ჩვენი სიყვარულის (იგულისხმება სუფრაზე მსხდომნი), მეგობრობის და ხვალინდელი დღის სადღეგრძელოები. ამ სადღეგრძელოებს გვთავაზობდა ერთ-ერთი ჩვენი თანამოლაშქრე ბიჭი, რომელმაც თქვა მე თამადა არ ვარო, თუმცა ტრადიციული თამადისგან მხოლოდ იმით განსხვავდებოდა, რომ დალევას არ გვაძალებდა.

პანკისი - სტერეოტიპების მსხვერპლი ულამაზესი კუთხე

გამარჯობა, მინდა ეს ბლოგი დავწერო ქართული მატყლის პრობლემაზე და თხროცა დავიწყო ახლოს წარულიდან, აასევე გაგაცნოთ მატყლის პრობლემის მოგვარების უელსური მოდელი.

უიმედო და არაინფორმირებული გურულები 6 ივლისს ლანჩხუთის მინუციპალიტეტის სოფელ ჯურუყვეთში ვნახე. არაინფორმირებული ევროინტეგრაციის პროცესებზე, უიმედო თავიანთი სოციალური მდგომარეობით.

აბორტის უფლება ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პოსტულატია ადამიანის უფლების კონვენციაში. გაეროს CEDAW-ს კომიტეტის დეკლარაციაში წერია: „გაეროს წევრმა ქვეყნებმა ხელი უნდა შეუწყოს ჯანდაცვის სფეროში ქალის მიმართ ყველანარი დისკრიმინაციის აღმოფხვრას, ქალის და კაცის უფლება თანაბრად უნდა იყოს დაცული და ქალებს უნდა ქონდეთ წვდომა ჯანდაცვის სერვისებზე, ოჯახის დაგეგმარების ჩათვლით“.

Brexit -ის მოწინააღმდეგები მოსახლეობას აფრთხილებდნენ უპირატესად ეკონომიკური შედეგების თაობაზე: ბრიტანეთის ფინანსთა სამინისტროს პროგნოზით, Brexit-ის შემდგომ ყოველი ბრიტანული ოჯახი 4300 ფუნტს დაკარგავს წელიწადში 2020 წლისათვის იქნება სავარაუდოდ, 100 მილიარდი ფუნტის ეკონომიკური ზარალი. 950 000 სამუშო ადგილს შეექმნება საფრთხე. პროფესიული გაერთიანებების ვარაუდი უფრო დრამატულია: 4 მილიონი სამუშაო ადგილი საფრთხის ქვეშაა, განსაკუთრებით კი, ექსპორტთან დაკავშირებულ სფეროებში, საავტომობილო და ქიმიურ ინდუსტრიაში. ბევრი ფირმა კონტინენტურ ევროპაში გადავა. შემცირდება პირდაპირი ინვესტიციები.

ბატონი სერგო ქალაქ თელავიდან თან რეალური პიროვნებაა და თან კრებითი სახელია იმ ადამიანებისა, რომლებიც ევროინტეგრაციის მიმართულებით ინფორმაციულ შიმშილს განიცდიან.

გერმანიაში მმართველი კოალიციის პარტიების: CDU -სა და CSU- ს ცალკეული პოლიტიკოსები სკეპტიკურად არიან განწყობილნი, რამდენად გონივრულია საქართველოსთვის ვიზალიბერალიზაციის მინიჭების თაობაზე ევროკომისიის გეგმა. მათ არგუმენტად მოჰყავთ ქართული კრიმინალური დაჯგუფებების მზარდი მასშტაბი და გავლენები ევროპაში, ამასთან, საქართველოს მოქალაქეების მიერ ლტოლვილის სტატუსის ბოროტად გამოყენების ტენდენციად ქცეული ფაქტები. ეს არგუმენტები რეალობაში საფუძველს მოკლებული როდია, მაგრამ სწორედ ამ თემის წამოწევა საქართველოს სახელმწიფოსათვის ეგზისტენციალურად მნიშვნელოვანი საკითხის გადამწყვეტ ფაზაში აღაშფოთებს ქართულ საზოგადოებას:

„სურსათის უვნებლობა ევროკავშირმა რომ არ მოგვთხოვოს, ისე არ უნდა გვქონდეს“? - ეს რეპლიკა მესტიაში ჯერ კიდევ “გაუხურებელი” ტრენინგის მიმდინარეობის დროს ადგილობრივმა ზაზა დევდარიანმა “გვესროლა”.

პილოტმა დაშვება გამოაცხადა. ქვევით თვალი მომჭრა აღმოსავლეთსა და უდაბნოს კლიმატისთვის უჩვეულო სიმწვანემ, რომელიც თელ-ავივის აეროპორტის ზოლამდე მთელი 20 წუთის განმავლობაში არ დასრულებულა. გაოცებამ დროებით გადამავიწყა „აირზენას“ ღარიბული, უგემური მენიუ და ლამაზი, მაგრამ უჟმური და მოძველბიჭო სტიუარდესა. - ყვავის ყველაფერი, - მითხრა სიამაყით გვერდით მჯდომმა შუახნის მამაკაცმა, რომელიც საქართველოდან ისტორიულ სამშობლოში ღრმა ბავშვობაში გადასახლდა.

ცოტა ხნის წინ გავრცელდა ინფორმაცია "ჩერნომორენერგოს" დირექტორის, ასლან ბასარიას განცხადების შესახებ, რომელსაც ენგურჰესის დირექტორის ლევან მებონიაც ადასტურებს და რომლის მიხედვით ენგურჰესის მიერ გამომუშავებული არცერთი კილოვატი ამ ეტაპზე საქართველოს არ მიეწოდება და მთლიანად აფხაზეთს მიაქვს, ხოლო ზამთრისა და გაზაფხულის პერიოდში წაღებული ელექტროენერგიის რაოდენობა გამომუშავებულის 80%-ს შეადგენს.

არავის უკვირს ის ფაქტი, რომ რადიკალური ისლამის წარმომადგენელები მკაცრად აკრიტიკებენ დემოკრატიას, რადგან ის შარიათის სულთან შეუთავსებელ პოლიტიკურ პრაქტიკად, ზნეობრივი გარყვნილებისა და ქაოსის წყაროდ მიაჩნიათ. საკვირველი ისაა, რომ დემოკრატიას რელიგიის სახელით ქრისტიანებიც არ წყალობენ.

გასული წლის ბოლოს საქართველოს გაზმომარაგების გაზრდის საკითხმა არათუ აქტუალურობა შეიძინა, არამედ გადააჭარბა ყველანაირ მოლოდინს და უკვე ერთგვარ მძაფრსიუჟეტიან სერიალად იქცა “გაზპრომის” მთავარ როლში მონაწილეობით.

ქართველ მორწმუნეთა და სასულიერო პირთა გარკვეულ წრეში სიტყვა „ლიბერალიზმი“ ძალიან უარყოფითი რენომეთი სარგებლობს. ჩემი აზრით, ამას სამი უმთავრესი მიზეზი აქვს. პირველი, ესაა რუსული რელიგიური ლიტერატურა, რომლებიც „რომის მესამე იმპერიის“ სულისკვეთების მქონე ავტორების მიერაა დაწერილი, რომლებსაც ყველანაირი ლიბერალური აზრი, რომელიც ეჭვის ქვეშ აყენებს რუსული იმპერიის მართლმადიდებლურ მისიას, თავად მართლმადიდებლობის საწინააღმდეგო ძალად მიაჩნიათ; მეორე, ზოგიერთი ლიბერალის აგრესიული, ანტიეკლესიური პოზიცია, რომელიც სულაც არ გამომდინარეობს კლასიკური პოლიტიკური ლიბერალიზმის ბუნებიდან და აქედან გამომდინარე, თავად ამ ლიბერალის ბრალია და არა ლიბერალიზმის; მესამე, ზოგადად ლიბერალიზმის მოწინააღმდეგენი კარგად არ იცნობენ კლასიკური, პოლიტიკური ლიბერალიზმის ბუნებას.

ახალციხის რაიონში მცხოვრებ ერთ-ერთ მეფუტკრეს, რომელიც ევროპაში ქართული თაფლის ექსპორტისთვის საჭირო მოთხოვნებზე ინფორმაციას ეძებდა, სურსათის ეროვნულ სააგენტოში "ურჩიეს", რომ ევროკავშირში თაფლის შეტანაზე ფუჭ ოცნებას თავი დაანებოს და ცოტა უფრო პრაგმატულ-მიწიერი საქმით დაკავდეს.

ახლო აღმოსავლეთსა და სირიაში შექმნილი ვითარება შედეგია ცივილიზაციურ - რელიგიური კონფლიქტების გაღვივების, რომლებიც ემყარება საუკუნეების მანძილზე ჩამოყალიბებულ ეთნო-რელიგიურ რწმენებს და რომელთა გაღვივება ხდება გლობალური და რეგიონული პროცესების ფონზე.

Advocating

შეხვედრა საღამოს 6 საათზე , www.eugeorgia.info-ს ოფისში დავნიშნეთ. ჩვენი ჯგუფი პირველად უნდა შეხვედროდა ახალციხის რაიონში, სოფელ ანდრიაწმინდაში მცხოვრებ მეყველეს - გალინა ინასარიძეს და მის შვილს - რუსლანს. თავდაპირველად, შეხვედრის მიზანი ერთმანეთის გაცნობ

featured

The American blueberry, which adapted well to the climactic conditions of the Guria and Adjara highlands, is in high demand on the global market because of its unique properties. This year, 12 tons of blueberries grown in Georgia were delivered for sale o

EU representatives inspected the production of honey in Georgia and concluded that honey is one of the best-placed Georgian products, along with hazelnuts and wine, for entering EU markets.

ევროკავშირში 1 კგ ბიო ჟოლოს საცალო ფასი 100 ევროს აჭარბებს, თუმცა, როცა კენკრის ბაღის გაშენება გადაწყვიტა, გიორგი კორელი, ძირითადად, მაინც ადგილობრივი ბაზრით მოიხიბლა. როგორც ახალგაზრდა ფერმერი ამბობს, ჟოლო საქართველოში საკმაოდ მოთხოვნადი პროდუქტია და ყოვ

მეწარმე წლიურ მოგებაზე მე-4 წლიდან გადის, ხოლო მე-6 წლიდან მიღებული მოგება პლანტაციის გაშენების და მოვლის მთლიან ხარჯებს აჭარბებს

1 კგ - 30 ლარი- ამ ფასად შეგიძლიათ იყიდოთ სატაცური წელს ქართულ საცალო ქსელებში. ცხოვრების დონის გათვალისწინებით, ბოსტნეულს თამამად შეუძლია დელიკატესებს შორის თავისი ადგილი დაიკავოს. თუმცა, როგორც ექსპერტები აცხადებენ, ფასს არც მისი თვისებები ჩამორჩება.

Paata Mogelashvili owns a 20 hectare orchard in the village of Variani, in the Gori District. He has been tending the orchard together with his brothers for several years.Recently, the orchard was replenished when the Sinap and Champion apple cultivars we

რუსეთის სამხედრო თეორეტიკოსების მიერ შექმნილ “მომავლის ომის” მოდელს განსაკუთრებული აქტუალობა შესძინა უკრაინის კრიზისმა, რადგან კრემლმა სწორედ აღნიშნული მოდელის გამოყენებით მოახდინა უკრაინის ტერიტორიის ნაწილის ანექსია და შექმნა დესტაბილიზაციის კერები.

ქალი მეწარმეების ხელშეწყობის მიზნით, ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი საქართველოში ახალ პროგრამას იწყებს. EUGeorgia.info დაინტერესდა, რამდენად ხელსაყრელია პირობები და რას ფიქრობენ პროგრამასთან დაკავშირებით თავად ქალი მეწარმეები.

"The EU market has a huge advantage. First and foremost it is stability. European market is a developed market with profound and well established rules. Russian market on the other hand lacks this kind of cohesion. Few rules that exist there are often sub

Anchovy harvested from the waters off the Georgian Black Sea shore will be one of the first products to be exported from Georgia to markets in the EU. To see how effectively the National Food Agency of Georgia controls local production, the Directorate Ge

banner
banner
banner
banner
banner